Od kilku dni, w ramach programu „Umiejętności Jutra AI” od Google, nurkuję się w świecie sztucznej inteligencji. Testuję, eksperymentuję, uczę się możliwości narzędzi, które jeszcze niedawno wydawały się domeną science fiction. I muszę przyznać, że to doświadczenie jest równie fascynujące, co niepokojące. Gdy po raz pierwszy zetknęłam się z zaawansowanymi funkcjami, takimi jak „Deep Research”, które pozwalają na głęboką analizę i syntezę danych, ograniczając przy tym efekt halucynacji AI, poczułam dreszcz ekscytacji. Chwilę później ten sam dreszcz zamienił się w chłód niepokoju, a w mojej głowie niczym echo odezwały się sceny z serialu „Rok za rokiem” („Years and Years”)- jeśli ktoś nie oglądał to gorąco polecam.
Ten mroczny, dystopijny obraz niedalekiej przyszłości pokazuje, jak technologia, która miała nas wyzwolić, staje się siłą napędową ekonomicznego chaosu. Bohaterowie tracą pracę na rzecz automatów, a całe zawody znikają z dnia na dzień, pozostawiając ludzi bez celu i środków do życia. I choć daleka jestem od czarnowidztwa, to prowokacyjne pytanie ciśnie się na usta: czy my, jako społeczeństwo, jesteśmy gotowi na rewolucję AI?
Cyfrowy dżin i obietnica postępu
Potencjał sztucznej inteligencji wykracza daleko poza proste odpowiadanie na pytania czy przeszukiwanie internetu. Mówimy tu o zdolności do rozwiązywania problemów, które do tej pory były poza naszym zasięgiem. Wyobraźmy sobie AI, która w ciągu kilku godzin wizualizuje miliony sekwencji białek, aby znaleźć klucz do leczenia choroby Alzheimera czy nowotworów. Pomyślmy o systemach, które projektują i prototypują nowe, ultralekkie materiały, rewolucjonizując transport i budownictwo, albo modelują zmiany klimatyczne z precyzją pozwalającą nam skutecznie im przeciwdziałać.
To jest właśnie ta przyciągająca strona AI i jej obietnica skokowego rozwoju, skrócenia drogi od idei do ratującego życie produktu, od hipotezy do przełomowego odkrycia. Sztuczna inteligencja może wzmacniać ludzką kreatywność, pozwalając nam skupić się na tym, co naprawdę ważne: na zadawaniu właściwych pytań.
Widmo zbędności i rynek pracy jutra
Jednak każda rewolucja technologiczna ma swoją cenę. Tak jak maszyna parowa zastąpiła siłę mięśni, tak AI zaczyna zastępować siłę umysłu i to w zadaniach, które dotąd uważaliśmy za wyłączną domenę człowieka. Analiza danych, pisanie kodu, tworzenie grafik, a nawet diagnoza medyczna, wszystko to dziś może być zautomatyzowane. Wizja z „Rok za rokiem”, gdzie kierowcy, pracownicy banków czy tłumacze stają się reliktami przeszłości, materializuje się na naszych oczach.
Są to dla mnie szczególnie bliskie sercu tematy, nie na darmo jestem absolwentką Polistyki Społecznej, a dodatkowo przeżyłam czasy transformacji ustrojowej, gdzie bezrobocie regionalne sięgało 20%. Niepokojące jest nie tylko to, ile zawodów zniknie, ale jak głęboko ta zmiana wpłynie na społeczeństwo. Co stanie się z milionami ludzi, których umiejętności stracą na wartości? Jak zdefiniujemy na nowo sens pracy i godności, gdy praca przestanie być głównym filarem naszej tożsamości a może i ekonomii? To pytania, które wykraczają poza technologię, a dotykają samej istoty, no właśnie czego? Człowieczeństwa?
Życie nie znosi próżni: nadzieja w rewolucji
Nie jestem czarnowidzem, bo wiem, że historia uczy nas jednego: życie nie znosi próżni. Rewolucja przemysłowa stworzyła klasę inżynierów i menedżerów fabryk. Era internetu zrodziła specjalistów od marketingu cyfrowego i analityków danych. Rewolucja AI również stworzy nowe role, o których dziś nawet nie potrafimy myśleć.
Być może powstaną zawody takie jak „etyk algorytmów”, „trener systemów AI” czy „opiekun danych” (cokolwiek to znaczy, zadałam pytanie AI jakie są możliwe zawody przyszłości, ja ich jeszcze nie rozumiem). Być może największą wartość będą miały te umiejętności, których maszyna nie potrafi naśladować: empatia, krytyczne myślenie, inteligencja emocjonalna i zdolność do budowania międzyludzkich relacji. Nowa przyszłość pracy może nie polegać na konkurowaniu z AI, ale na kreatywnej i mądrej z nią współpracy.
Trudno przewidzieć, jak dokładnie będzie wyglądał świat za dziesięć czy dwadzieścia lat. Przyszłość nie jest zapisana w kodzie. Sztuczna inteligencja to potężne narzędzie, ale wciąż tylko narzędzie. To od naszych wyborów, regulacji, inwestycji w edukację i rozmów zależy, czy zbudujemy z nią utopię, w której technologia służy człowiekowi, czy przypadkiem nie potkniemy się o własne ambicje, tworząc dystopię jak w „Rok za rokiem”. Jedno jest pewne: stoimy u progu nowej ery i musimy zacząć tę debatę publiczną już teraz. Być może bycie „gotowym” nie oznacza posiadania wszystkich odpowiedzi, ale odwagę do zadawania tych najtrudniejszych pytań o przyszłość. A tak na marginesie jesień zawsze kojarzyła mi się z filmowo, więc przywołanie tu tego wybitnego serialu „Years and Years” nie jest przypadkowe, bo WFF już na horyzoncie.
Do zobaczenia na sali kinowej. Howk